Tekort aan donoren bij Sanquin. (12) letters Antwoorden puzzels

Bloedarmoede, ook wel anemie genoemd, ontstaat wanneer er te weinig gezonde rode bloedcellen zijn of wanneer het bloed onvoldoende hemoglobine bevat. Hemoglobine is een eiwit dat zuurstof door het lichaam vervoert. Daardoor krijgen organen en spieren bij bloedarmoede minder zuurstof dan nodig is. Veelvoorkomende klachten zijn vermoeidheid, duizeligheid, hoofdpijn en een bleke huid. De aandoening kan verschillende oorzaken hebben, waaronder ijzertekort, een tekort aan vitamine B12 of bloedverlies.

Wat is bloedarmoede precies?

Bij bloedarmoede bevat het bloed te weinig hemoglobine. Dit eiwit zit in rode bloedcellen en zorgt ervoor dat zuurstof vanuit de longen naar de rest van het lichaam wordt vervoerd. Wanneer het hemoglobinegehalte te laag wordt, kunnen lichaamscellen minder zuurstof ontvangen. Dat kan ervoor zorgen dat iemand zich voortdurend moe voelt of minder energie heeft tijdens dagelijkse activiteiten.

Bloedarmoede is geen ziekte op zichzelf, maar een verschijnsel dat verschillende onderliggende oorzaken kan hebben. Daarom is het belangrijk om niet alleen de bloedarmoede te behandelen, maar ook te achterhalen waardoor deze is ontstaan.

Wat zijn de symptomen van bloedarmoede?

De klachten verschillen per persoon en zijn afhankelijk van de ernst en de oorzaak. Bij een lichte vorm zijn er soms nauwelijks symptomen. Wanneer het hemoglobinegehalte verder daalt, kunnen de klachten duidelijker worden.

Veelvoorkomende symptomen zijn:

Bij ernstige klachten, zoals pijn op de borst, ernstige benauwdheid of flauwvallen, is direct medische beoordeling nodig.

Wat zijn de oorzaken van bloedarmoede?

Er zijn verschillende redenen waarom iemand bloedarmoede kan ontwikkelen. De belangrijkste oorzaken hebben te maken met een tekort aan voedingsstoffen, bloedverlies of problemen met de aanmaak en afbraak van rode bloedcellen.

• 1. IJzertekort

IJzer is noodzakelijk voor de aanmaak van hemoglobine. Wanneer het lichaam onvoldoende ijzer heeft, kan het minder goed rode bloedcellen en hemoglobine produceren. IJzertekort kan ontstaan door:

• 2. Vitamine B12-tekort

Vitamine B12 speelt een belangrijke rol bij de aanmaak van gezonde rode bloedcellen. Een tekort kan ervoor zorgen dat deze bloedcellen zich niet normaal ontwikkelen. Dit kan onder andere ontstaan door onvoldoende opname van vitamine B12, bepaalde maag- en darmaandoeningen of een tekort aan de intrinsieke factor.

Een langdurig vitamine B12-tekort kan ook zenuwklachten veroorzaken, zoals tintelingen en gevoelloosheid.

• 3. Foliumzuurtekort

Foliumzuur, ook bekend als vitamine B11, is nodig voor de aanmaak en groei van cellen. Bij een tekort kunnen rode bloedcellen zich onvoldoende ontwikkelen. Een tekort kan voorkomen bij een eenzijdig voedingspatroon, een verhoogde behoefte of problemen met de opname van voedingsstoffen.

• 4. Bloedverlies

Bij langdurig of plotseling bloedverlies kan het lichaam meer rode bloedcellen verliezen dan het kan aanvullen. Mogelijke oorzaken zijn:

• 5. Chronische ziekten

Sommige langdurige aandoeningen kunnen de aanmaak van rode bloedcellen beïnvloeden. Dit komt bijvoorbeeld voor bij chronische ontstekingen, nierziekten en bepaalde vormen van kanker.

Hoe wordt bloedarmoede vastgesteld?

Een arts kan bloedarmoede vaststellen met een bloedonderzoek. Daarbij wordt onder andere gekeken naar het hemoglobinegehalte (Hb) in het bloed. Afhankelijk van de uitslag kan aanvullend onderzoek nodig zijn om de oorzaak te achterhalen.

Bij bloedonderzoek kunnen de volgende waarden worden gecontroleerd:

De arts beoordeelt de resultaten in samenhang met de klachten en medische voorgeschiedenis. Soms is aanvullend onderzoek nodig naar mogelijk bloedverlies of een onderliggende aandoening.

Wat kun je doen tegen bloedarmoede?

De behandeling hangt af van de oorzaak. Alleen meer ijzer eten is bijvoorbeeld niet voldoende wanneer de bloedarmoede wordt veroorzaakt door een vitamine B12-tekort of een chronische aandoening.

Mogelijke behandelingen zijn:

• IJzersupplementen bij ijzertekort

Wanneer bloedonderzoek een ijzertekort aantoont, kan de arts ijzertabletten voorschrijven. Deze helpen het ijzergehalte geleidelijk aan te vullen. Bijwerkingen kunnen onder andere bestaan uit buikpijn, misselijkheid en verstopping. Het is daarom verstandig om ijzerpreparaten alleen te gebruiken na overleg met een arts.

• Vitamine B12 en foliumzuur aanvullen

Bij een vastgesteld vitamine B12-tekort kan behandeling bestaan uit tabletten of injecties. Welke vorm nodig is, hangt onder meer af van de oorzaak en de opnamecapaciteit van het lichaam. Een foliumzuurtekort kan worden behandeld met foliumzuursupplementen. Daarbij is het belangrijk om eerst een mogelijk vitamine B12-tekort uit te sluiten.

• De onderliggende oorzaak behandelen

Wanneer bloedarmoede wordt veroorzaakt door langdurig bloedverlies, een nierziekte of een andere aandoening, moet ook die oorzaak worden aangepakt. Bij ernstige bloedarmoede kan in bepaalde situaties een bloedtransfusie nodig zijn. Dit gebeurt op medische indicatie.

Welke voeding helpt bij bloedarmoede?

Voeding kan helpen om voldoende ijzer, vitamine B12 en foliumzuur binnen te krijgen. Vooral bij een tekort aan deze voedingsstoffen is een gevarieerd voedingspatroon belangrijk.

Vitamine C bevordert de opname van ijzer uit plantaardige voedingsmiddelen. Het combineren van bijvoorbeeld linzen met paprika of sinaasappel kan daarom nuttig zijn.

Let op: voeding alleen is niet altijd voldoende om bestaande bloedarmoede te behandelen. Bij aanhoudende klachten of een vastgesteld tekort is medisch advies belangrijk.

Is bloedarmoede gevaarlijk?

Bloedarmoede is niet in alle gevallen gevaarlijk. Een lichte vorm kan weinig klachten veroorzaken, maar langdurige of ernstige bloedarmoede kan het dagelijks functioneren flink beïnvloeden. Het hart moet soms harder werken om voldoende zuurstof door het lichaam te vervoeren. Vooral bij mensen met hart- en vaatziekten kan dit extra belastend zijn.

Neem contact op met de huisarts bij aanhoudende vermoeidheid, duizeligheid, kortademigheid of andere klachten die op bloedarmoede kunnen wijzen. Bij ernstige benauwdheid, pijn op de borst of flauwvallen is directe medische hulp nodig.

Veelgestelde vragen over bloedarmoede

• 1. Wat is het eerste teken van bloedarmoede? Een van de meest voorkomende eerste klachten is onverklaarbare vermoeidheid. Andere mogelijke signalen zijn duizeligheid, hoofdpijn, bleekheid en kortademigheid bij lichamelijke inspanning.
• 2. Kun je bloedarmoede krijgen door stress? Stress veroorzaakt op zichzelf meestal geen bloedarmoede. Langdurige stress kan wel vermoeidheid en concentratieproblemen veroorzaken, waardoor klachten op bloedarmoede kunnen lijken. Bij aanhoudende klachten kan een bloedonderzoek duidelijkheid geven.
• 3. Hoe lang duurt het voordat bloedarmoede verdwijnt? Dat verschilt per oorzaak en ernst. Bij ijzertekort kan het enkele weken duren voordat het hemoglobinegehalte verbetert. Het aanvullen van de ijzervoorraad kan enkele maanden in beslag nemen. De arts kan met bloedonderzoek controleren of de behandeling voldoende resultaat heeft.