Het wetsvoorstel werd op 6 november 2026 gepubliceerd en heeft als doel beide ouders een gelijkwaardige positie te geven bij het bepalen van de familienaam van hun kind. De plannen betekenen echter niet dat de nieuwe regels al gelden. Eerst moet de openbare consultatie worden afgerond en moet het wetsvoorstel nog door het wetgevingstraject.
Wat verandert er aan de achternaam van een kind?
De Nederlandse overheid wil de wettelijke regeling aanpassen voor ouders die geen gezamenlijke keuze maken over de achternaam van hun eerste kind. Op dit moment bepaalt de gezinssituatie welke achternaam een kind automatisch krijgt als de ouders geen keuze vastleggen. Het kabinet wil deze automatische regeling vervangen door een systeem waarbij beide ouders gelijk worden behandeld. De belangrijkste verandering is dat de gecombineerde achternaam voortaan als standaardoplossing gaat gelden wanneer ouders geen gezamenlijke beslissing nemen.
Het voorstel bevat daarnaast veranderingen op drie andere punten:
- Ouders kunnen de gekozen achternaam eenvoudiger bij de gemeente vastleggen.
- Er komt meer ruimte om na de geboorte alsnog samen een andere naam te kiezen.
- Bij een conflict kunnen ouders de kwestie aan de rechter voorleggen.
Het gaat om een voorstel tot wijziging van het naamrecht, niet om een regeling die al is ingevoerd.
Achternaam kind nieuwe regels: wanneer krijgt een baby automatisch twee namen?
Dit is een van de belangrijkste onderdelen van het wetsvoorstel. Als ouders geen gezamenlijke achternaamkeuze hebben vastgelegd, krijgt het kind volgens de nieuwe regeling de achternamen van beide ouders. De volgorde wordt bepaald door het alfabet. Daardoor krijgt niet automatisch de naam van de vader of de moeder voorrang.
- Een voorbeeld:
- Stel dat de moeder de achternaam Jansen heeft en de vader De Vries. Als de ouders geen gezamenlijke keuze maken, wordt de achternaam van het kind volgens het voorstel:
- De Vries Jansen
- De automatische combinatie moet ervoor zorgen dat beide ouders op dezelfde manier worden vertegenwoordigd in de achternaam van hun kind.
- De regeling is bedoeld als wettelijke terugvaloptie. Ouders die samen een andere naam willen kiezen, behouden die mogelijkheid.
Welke achternaam mogen ouders voor hun baby kiezen?
Een dubbele achternaam is in Nederland al mogelijk. Sinds 1 januari 2024 kunnen ouders onder bepaalde voorwaarden kiezen voor een combinatie van hun beide achternamen. Het nieuwe wetsvoorstel verandert dus niet de bestaande keuzevrijheid, maar vooral wat er gebeurt als ouders zelf geen beslissing nemen.
Ouders kunnen kiezen uit:
- Alleen de achternaam van de moeder.
- Alleen de achternaam van de vader.
- Een gecombineerde achternaam met beide familienamen.
Een gecombineerde achternaam mag uit maximaal twee namen bestaan. De keuze voor het eerste gezamenlijke kind geldt in principe ook voor de volgende kinderen van dezelfde ouders.
Wie de bestaande mogelijkheden wil bekijken, kan terecht op de officiële informatiepagina van de overheid: Welke achternaam kan ik voor mijn kind kiezen?.
Moeten beide ouders nog samen naar het gemeentehuis?
Een belangrijk praktisch onderdeel van het wetsvoorstel gaat over de manier waarop ouders de achternaam van hun kind officieel vastleggen. Onder de huidige regels moeten beide ouders voor de gezamenlijke naamskeuze samen bij de burgerlijke stand verschijnen. De keuze kan niet door één ouder alleen of uitsluitend schriftelijk worden vastgelegd.
Het kabinet wil deze procedure veranderen, zodat ouders niet langer allebei persoonlijk aan de gemeentelijke balie hoeven te verschijnen. Volgens het voorstel kan de ouder die de geboorte aangeeft, verklaren welke achternaam beide ouders gezamenlijk hebben gekozen. Daarnaast wordt het mogelijk om de toestemming van de andere ouder via een toestemmingsformulier vast te leggen.
Dat betekent niet dat één ouder zelfstandig de achternaam mag bepalen. De gezamenlijke keuze blijft het uitgangspunt; alleen de administratieve afhandeling wordt eenvoudiger. Deze wijziging kan vooral uitkomst bieden wanneer één van de ouders niet in staat is om persoonlijk naar het gemeentehuis te komen.
Kunnen ouders de achternaam na de geboorte nog veranderen?
Ja, het wetsvoorstel introduceert een ruimere mogelijkheid om na de geboorte alsnog een gezamenlijke keuze te maken. Ouders die bij de geboorteaangifte nog geen definitieve beslissing hebben genomen, krijgen volgens het voorstel maximaal één jaar na de geboorte de mogelijkheid om samen alsnog een andere achternaam te kiezen.
Dat geeft ouders meer tijd om na de geboorte tot overeenstemming te komen. De regeling kan bijvoorbeeld relevant zijn voor ouders die tijdens de zwangerschap nog twijfelen tussen de achternaam van één ouder en een combinatie van beide namen.
Het gaat hierbij om een voorgestelde uitbreiding. Ouders kunnen deze nieuwe termijn nog niet als een bestaand wettelijk recht gebruiken.
Wat gebeurt er als ouders het niet eens worden over de achternaam?
Niet iedere situatie leidt tot overeenstemming. Daarom bevat het wetsvoorstel ook een regeling voor conflicten tussen ouders. Als ouders geen gezamenlijke beslissing kunnen nemen, wordt de dubbele achternaam in alfabetische volgorde het uitgangspunt.
Wanneer deze oplossing niet in het belang van het kind is, kan de rechter volgens het voorstel een andere beslissing nemen. Dat kan bijvoorbeeld relevant zijn bij ernstige conflicten tussen ouders, een vechtscheiding of situaties waarin sprake is van dwingende controle of huiselijk geweld.
Hiermee wil het kabinet voorkomen dat de automatische regeling in iedere gezinssituatie zonder uitzondering wordt toegepast. Het belang van het kind blijft bij een juridische beoordeling centraal staan.
Wat is het verschil tussen de huidige wet en het nieuwe voorstel?
De mogelijkheid om beide achternamen te combineren bestaat al sinds 2024, De voorgestelde wetswijziging richt zich vooral op de situatie waarin ouders geen keuze maken en op het vereenvoudigen van de procedure.
| Onderwerp | Huidige regels | Wetsvoorstel 2026 |
|---|---|---|
| Achternaam kiezen | Moeder, vader of beide | Blijft mogelijk |
| Geen gezamenlijke keuze | Afhankelijk van gezinssituatie | Beide achternamen |
| Volgorde bij automatische naam | Verschilt per situatie | Alfabetische volgorde |
| Naamskeuze bij gemeente | Beide ouders verschijnen samen | Ook via toestemmingsformulier |
| Keuze na geboorte | Beperkte mogelijkheden | Binnen één jaar gezamenlijk |
| Meningsverschil | Bestaande wettelijke regels | Geschil kan naar de rechter |
De kern van de verandering is duidelijk: niet de dubbele achternaam zelf is nieuw, maar de manier waarop de wet een naam bepaalt wanneer ouders geen gezamenlijke keuze maken.
Wanneer gaan de nieuwe regels voor de achternaam van een kind in?
De nieuwe regels zijn nog niet definitief. Op 6 november 2026 is de openbare internetconsultatie gestart. Iedereen kan tot en met 10 januari 2027 reageren op het wetsvoorstel. Daarna moet het voorstel nog verschillende stappen doorlopen:
- Het ministerie beoordeelt de reacties uit de openbare consultatie.
- Het wetsvoorstel kan op basis van de ontvangen reacties worden aangepast.
- De Raad van State brengt advies uit.
- Het voorstel wordt vervolgens aan de Tweede Kamer aangeboden.
- Daarna volgen de verdere parlementaire behandeling en de wettelijke stappen die nodig zijn voor invoering.
- Er is op dit moment nog geen officiële ingangsdatum vastgesteld.
Ouders die in de komende periode een kind verwachten, moeten daarom voorlopig rekening houden met de bestaande regels voor de geboorteaangifte en de keuze van de achternaam.
Wie zelf op het wetsvoorstel wil reageren, kan dat doen via de officiële pagina van de overheid: Internetconsultatie: Vangnetnorm in het naamrecht.
Veelgestelde vragen over de nieuwe achternaamregels
- 1. Krijgt een baby automatisch een dubbele achternaam als ouders niet kiezen? Volgens het wetsvoorstel wel. Als ouders geen gezamenlijke keuze vastleggen, krijgt het kind de achternamen van beide ouders in alfabetische volgorde. Deze regeling is nog niet van kracht.
- 2. Kunnen ouders nu al kiezen voor een dubbele achternaam? Ja. Sinds 1 januari 2024 kunnen ouders onder de bestaande voorwaarden kiezen voor een gecombineerde achternaam. De keuze moet gezamenlijk worden vastgelegd bij de gemeente.
- 3. Hoe lang krijgen ouders om na de geboorte een achternaam te kiezen? Volgens het nieuwe voorstel krijgen ouders maximaal één jaar na de geboorte de mogelijkheid om gezamenlijk alsnog een andere achternaam te kiezen.
- 4. Wanneer wordt het wetsvoorstel over de achternaam definitief? De consultatie loopt tot en met 10 januari 2027. Daarna volgen onder meer de beoordeling van de reacties, het advies van de Raad van State en de parlementaire behandeling. Een definitieve ingangsdatum is nog niet bekend.
